در شرایطی که مذاکرات تهران و واشنگتن هنوز به نتیجه نرسیده و تنشها و جدالهای لفظی دو طرف ادامه دارد، به نظر میرسد دولت آمریکا بیش از پیش بر اعمال فشار اقتصادی علیه جمهوری اسلامی ایران مصمم است و آن را تأثیرگذار میداند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، بهتازگی اعلام کرده است که ایالات متحده بهزودی اقدامات اقتصادی بیسابقهای را علیه ایران به اجرا درمیآورد؛ اقداماتی که، پس از نزدیک به شش ماه جنگ، تلاشهای دولت ترامپ برای وادار کردن تهران به تسلیم را تشدید خواهد کرد.
بسنت به نیوزمکس گفت: «منتظر خبرهای بیشتر در هفته آینده باشید، زیرا قرار است اقداماتی را اعمال کنیم که در تاریخ انزوای اقتصادی یک کشور، نمونهای مانند آن وجود ندارد.»
او افزود که این اقدام بخشی از یک «ضربه دوگانه» خواهد بود که ادامه محاصره بنادر ایران را نیز شامل میشود.
درگیریهای تهران و واشنگتن در روز ۲۸ فوریه آغاز شد؛ زمانی که آمریکا و اسرائیل حملات هوایی علیه جمهوری اسلامی ایران را آغاز کردند و ایران نیز در پاسخ، علیه متحدان آمریکا در سراسر خاورمیانه دست به حملات موشکی و پهپادی زد.
در حال حاضر مذاکرات با هدف دستیابی به صلحی پایدار متوقف شده و درگیریهای پراکنده همچنان ادامه دارد؛ وضعیتی که جریان نفت و دیگر کالاهای اساسی از این منطقه را مختل کرده است.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
اقتصاد ایران ضربه شدیدی خورده است؛ بخش قابلتوجهی از ظرفیت صنعتیاش آسیب دیده و صادرات نفت خامش نیز در نتیجه محاصره آمریکا بهشدت کاهش یافته است. در چنین شرایطی، رئیسجمهوری آمریکا در روزهای اخیر بار دیگر تلاش دولتش برای اعمال فشار اقتصادی بر ایران را افزایش داده است. او در گفتگو با اکسیوس اظهار کرد که در قبال ایران «بیسروصدا و با احتیاط عمل میکند». او افزود: «ما فقط ایران را زیر نظر داریم؛ با تورم شدیدش و این واقعیت که پولی ندارد.»
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا نیز روز پنجشنبه گفت نیروی دریایی این کشور با جابهجایی و چرخش ناوها، قادر است حضور لازم برای تداوم محاصره نامحدود ایران را حفظ کند. او در ادامه افزود این محاصره خسارتهای اقتصادی سنگینی به ایران وارد کرده است.
کریس رایت، وزیر انرژی ایالات متحده نیز مقام دیگری است که در گفتگو با برت بایر، مجری شبکه فاکس نیوز، در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا آمریکا کنترل کامل تنگه هرمز را در اختیار دارد، گفت ایران تلاش میکند «اقتصاد جهانی را گروگان بگیرد» و برای همسایگان خود و اقتصاد جهانی مشکل ایجاد کند.
رایت با بیان اینکه ایران «راهبردی محکوم به شکست» دارد، گفت: «در نهایت، با خفه شدن اقتصادشان، این راهبرد به فروپاشی رژیم ایران منجر خواهد شد.»
وزیر انرژی آمریکا همچنین گفت توانایی ایران برای ایجاد مشکل در منطقه در حال کاهش است، در حالی که توانایی ایالات متحده برای اسکورت و خارج کردن محمولهها از منطقه افزایش مییابد.
پیش از این نیز مقامهای اسرائيلی درباره مشکلات اقتصادی جمهوری اسلامی ایران که ممکن است به شکست این رژیم منجر شود، سخن گفته بودند. بزالل اسموتریچ، وزیر دارایی اسرائیل نیز در مصاحبهای در ۲۱ ژوئیه، گفت: «آنچه در نهایت باعث سقوط رژیم خواهد شد، تضعیف آن است؛ در درجه اول، تضعیف اقتصادش.»
او گفت اظهارات همکارانش در کابینه نیز با گفتههای او مشابهت دارد و افزود: «وضعیت کنونی که در آن تحریم، فشار اقتصادی و تحریمهای مالی وجود دارد، از نظر ما بهترین وضعیت است.»
در چنین شرایطی، جمهوری اسلامی ایران که زیر فشار اقتصادی شدید قرار دارد، تلاش میکند وانمود کند که این مشکلات موقتی است و میتواند دوام بیاورد.
با این حال، در برخی اظهارات مقامهای جمهوری اسلامی ایران، اعتراف به دشواریهای شدید ناشی از وضعیت اقتصادی مشهود است. همان طور که مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، در اظهارات جدیدش در روز جمعه به موضوعات اقتصادی پرداخت.
او در واکنش به انتقادها از تشدید مشکلات معیشتی مردم و موج گرانیها، افزایش قیمتها را «طبیعی» دانست و با اشاره به موانع واردات و افت درآمدهای دولت گفت: «قبلا کالاها را با کشتی میآوردیم، اما حالا کلی مسیر عبور میکند تا میآید و قیمت تمامشده بالا رفته است. درآمدمان هم کم شده، نفت میفروختیم ولی حالا نمیتوانیم بفروشیم.»
او گفت: «زدند یک سری از کارخانهها را خراب کردند... نهتنها نمیتوانیم از آنها مالیات بگیریم... معضل ما چندین برابر شده و از آنطرف درآمدمان کاهش پیدا کرده است.»
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، مقام دیگری بود که در پیامی در ۲۴ فروردین خطاب به مردم آمریکا گفت: «دلتان برای قیمت فعلی بنزین تنگ خواهد شد»، با این حال گزارشها نشان میدهد قیمت بنزین در آمریکا نه تنها افزایش نیافته، از حدود چهار دلار و ۱۲ سنت برای هر گالن (حدود چهار لیتر) در اواخر فروردینماه به حدود ۴.۰۴ دلار کاهش یافته است.
همزمان صفهای بنزین در ایران طولانیتر و سهمیهبندیها شدیدتر شدهاند و زمزمه افزایش قیمت بنزین هم جدیتر شده است. همچنین گزارشها حاکی از آن است که کمبود روزانه بنزین در ایران به ۱۵ میلیون لیتر رسیده و تا سه سال دیگر این رقم به ۳۰ میلیون لیتر میرسد.
در روزهای گذشته خبرگزاریهای داخلی ساعاتی پس از انتشار خبر افزایش شدید قیمت بنزین در استان کرمان، اعلام کردند که این طرح فعلا معلق شده است. علیاصغر ذاکری هرندی، معاون فرماندار شهرستان کرمان، اعلام کرد که بنزین در ۲۰۴ جایگاه سوخت استان با نرخ پالایشگاهی هر لیتر ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان عرضه میشود.
هرچند این طرح فعلا تعلیق شده اما احتمالا در آینده نزدیک افزایش قیمت بنزین اجرا شود. پر کردن یک باک ۵۰ لیتری با بنزین ۸۷ هزار تومانی، حدود چهار میلیون و ۴۰۰ هزار تومان هزینه خواهد داشت که یک چهارم حداقل دستمزده ماهانه در ایران است.
افزایش بیوقفه قیمت مواد غذایی، پوشاک، دارو، مسکن و دیگر نیازهای اولیه زندگی در ایران نیز در کنار سقوط ارزش ریال و پیامدهای جنگ، میلیونها خانوار را با وضعیت تازهای از فقر و کاهش مصرف روبهرو کرده است؛ وضعیتی که در آن شماری از مردم میگویند دیگر حتی توان تأمین سه وعده غذایی روزانه را ندارند و اقلامی چون گوشت، لبنیات، میوه و بسیاری از چیزهای دیگر که تا چند سال پیش از اجزای طبیعی و روزمره سفره خانوارها بودند، برای آنان به کالایی تجملی بدل شدهاند.
تازهترین آمارهای مرکز آمار ایران نیز ابعاد این بحران را تأیید میکند. تورم نقطهبهنقطه در تیرماه ۱۴۰۵ به ۸۷.۹ درصد رسید. به این معنا که خانوارهای ایرانی برای خرید مجموعهای یکسان از کالاها و خدمات، نسبت به تیرماه ۱۴۰۴، بهطور متوسط نزدیک به ۸۸ درصد بیشتر پول پرداخت کردند.
همزمان، محسن باقری، عضو گروه کارگری شورای عالی کار ایران، میگوید هزینه سبد معیشتی که در دیماه محاسبه شد اکنون تقریبا دو برابر شده است و دستمزد تعیینشده در ابتدای سال دیگر توان تأمین حداقلهای زندگی خانوار کارگری را ندارد. او حذف ارز ترجیحی، افزایش قیمت کالاهای اساسی و آثار و شرایط جنگ را از عوامل افزایش فشار بر زندگی کارگران دانست و خواستار بازنگری فوری دستمزدها شد.
اسماعیل سقاب اصفهانی، معاون مسعود پزشکیان هم پنجشنبه شب هشدار داد که توقف صادرات نفت، کسری بودجه، تورم و افزایش نرخ ارز را تشدید میکند.
